Trong thế giới đồng hồ Thụy Sĩ, có những thương hiệu sinh ra để chinh phục giới thượng lưu, và có những thương hiệu sinh ra để dân chủ hoá nghệ thuật chế tác — Tissot thuộc nhóm thứ hai. Khai sinh năm 1853 tại thị trấn Le Locle nhỏ bé thuộc thung lũng Jura, qua hơn 170 năm Tissot vẫn trung thành với slogan “Innovators by tradition” — đổi mới trên nền truyền thống. Bài viết này điểm lại hành trình của Tissot từ xưởng gỗ hai cha con Charles-Félicien Tissot, qua khủng hoảng quartz, đến cú nổ toàn cầu của Tissot PRX Powermatic 80 trong thập niên 2020.
1853 — Charles-Félicien Tissot khai sinh thương hiệu tại Le Locle
Câu chuyện Tissot bắt đầu năm 1853, khi Charles-Félicien Tissot — một thợ làm vỏ đồng hồ (casemaker) — cùng con trai Charles-Émile Tissot — một thợ chế tác máy (watchmaker) — biến ngôi nhà nhỏ của họ tại Le Locle, bang Neuchâtel (vùng núi Jura, Thụy Sĩ) thành một xưởng comptoir d’établissage. Họ đặt tên thương hiệu là Charles Félicien Tissot & Fils (Charles Félicien Tissot & Con trai).
Ngay trong năm đầu tiên, xưởng đã cho ra đời hơn 1.000 chiếc đồng hồ quả quýt (pocket-watch). Đáng chú ý, Tissot là một trong những hãng đầu tiên trên thế giới sản xuất đồng hồ quả quýt có hai múi giờ ngay từ năm 1853 — một sản phẩm vượt thời đại vào thời điểm ngành đường sắt chưa hoàn thiện và việc đồng bộ múi giờ chưa được chuẩn hoá quốc tế. Đây cũng là tiền đề định hình DNA của Tissot: chế tác Thụy Sĩ ở mức giá hợp lý, kèm theo những cải tiến kỹ thuật vượt tầm phân khúc.
1858–1917 — Mở rộng sang đế quốc Nga và hành trình xuyên đại dương
Năm 1858, Charles-Émile Tissot lên đường sang Nga với một va-li đồng hồ quả quýt loại savonnette. Quyết định này trở thành bước ngoặt lịch sử: trong vòng vài năm, Tissot trở thành thương hiệu Thụy Sĩ được ưa chuộng nhất tại đế quốc Nga, thậm chí được giới quý tộc trong triều đình Sa hoàng đặt hàng. Đến cuối thế kỷ 19, Nga là thị trường lớn nhất của Tissot, với nhiều mẫu pocket-watch được làm riêng cho tầng lớp boyar Nga, khắc chữ Cyrillic và trang trí phong cách Slavic.
Giai đoạn này, xưởng Tissot tại Le Locle mở rộng thành nhà máy thực thụ, sản xuất hàng ngàn chiếc đồng hồ mỗi năm và xuất khẩu sang nhiều quốc gia. Cuộc Cách mạng Bolshevik 1917 sau đó cắt đứt thị trường Nga, buộc Tissot phải tái cấu trúc và chuyển hướng sang Mỹ, châu Âu, châu Mỹ Latin.
1916–1930 — Đồng hồ đeo tay, antimagnétique và sự ra đời của SSIH cùng Omega
Năm 1916, Tissot trình làng chiếc đồng hồ đeo tay đầu tiên của hãng — đúng vào giai đoạn Thế chiến I khiến đồng hồ đeo tay (wristwatch) thay thế dần đồng hồ quả quýt như tiêu chuẩn cho sĩ quan và phi công. Năm 1929, Tissot tung ra một trong những chiếc đồng hồ chống từ tính (antimagnétique) đầu tiên dành cho công chúng — đi trước Rolex Milgauss đến gần ba thập kỷ.
Khủng hoảng kinh tế 1929 buộc ngành đồng hồ Thụy Sĩ phải cô kết. Ngày 24 tháng 2 năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Paul Tissot-Daguette (người được đào tạo tại Tissot, sau làm CEO của Omega từ 1930), hai thương hiệu Tissot và Omega thành lập SSIH (Société Suisse pour l’Industrie Horlogère) tại Geneva. Lemania và A. Lugrin gia nhập SSIH vào năm 1932. Theo thoả thuận, Omega tập trung vào phân khúc luxury, Tissot phụ trách phân khúc tầm trung — định vị này về cơ bản vẫn được duy trì đến ngày nay trong Swatch Group.
1971 — Tissot Astrolon: chiếc đồng hồ cơ vỏ nhựa đầu tiên trên thế giới
Ý tưởng về một chiếc đồng hồ cơ hoàn toàn bằng nhựa được CEO Edouard-Louis Tissot đặt ra từ năm 1952 với ba mục tiêu: giảm số chi tiết, tối giản quy trình lắp ráp, và giải bài toán bôi trơn. Sau gần 20 năm nghiên cứu, năm 1971 Tissot trình làng Astrolon (còn gọi là Tissot Research IDEA 2001) — chiếc đồng hồ cơ đầu tiên trên thế giới có cả vỏ và bộ máy làm bằng nhựa.
Bộ máy Astrolon 2250 chỉ có 52 chi tiết (so với khoảng 100 chi tiết của một bộ máy Thụy Sĩ truyền thống cùng thời), thoát escapement chuẩn, và quan trọng nhất: tự bôi trơn, không cần dầu. Đến năm 2013, Swatch ra mắt Sistem51 với 51 chi tiết và vỏ nhựa hàn kín — và chính Swatch cũng thừa nhận Astrolon 1971 là nguồn cảm hứng trực tiếp. Astrolon là minh chứng rõ ràng nhất cho slogan “Innovators by tradition”.
1983 — Khủng hoảng quartz và sự ra đời của SMH / Swatch Group
Thập niên 1970–1980 chứng kiến cuộc “khủng hoảng quartz” do Seiko và Citizen của Nhật Bản phá vỡ thị trường bằng những chiếc đồng hồ điện tử rẻ và chính xác hơn. SSIH cùng ASUAG (một tập đoàn đồng hồ Thụy Sĩ khác) đứng trên bờ vực phá sản. Năm 1983, dưới sự can thiệp của ngân hàng và doanh nhân Nicolas Hayek, SSIH và ASUAG sáp nhập thành SMH (Société Suisse de Microélectronique et d’Horlogerie) — tiền thân của Swatch Group hiện đại. Đến năm 1998, SMH chính thức đổi tên thành The Swatch Group.
Trong cấu trúc Swatch Group, Tissot được định vị làm thương hiệu chủ lực ở phân khúc tầm trung Thụy Sĩ — bên dưới Longines và Rado, bên trên Hamilton, Mido, Certina. Vị trí này được giữ ổn định suốt hơn 40 năm và là một trong những nguyên nhân giúp Tissot vượt mốc 1 triệu chiếc đồng hồ bán ra mỗi năm.
1999 — Tissot T-Touch: đồng hồ cảm ứng đầu tiên trên thế giới
Năm 1999 — gần một thập kỷ trước khi iPhone ra đời — Tissot trình làng T-Touch, chiếc đồng hồ đầu tiên trên thế giới có mặt kính sapphire cảm ứng. Bằng cách chạm vào các vị trí khác nhau trên mặt số, người dùng có thể chuyển đổi giữa các chức năng: la bàn (compass), khí áp kế (barometer), độ cao kế (altimeter), nhiệt kế (thermometer), chronograph và báo thức. Đây là sản phẩm hợp tác giữa Tissot với trung tâm R&D của Swatch Group, kết hợp truyền thống chế tác Thụy Sĩ với công nghệ vi mạch tiên tiến.
Dòng T-Touch được liên tục nâng cấp qua các phiên bản T-Touch Expert Solar (2014 — sạc năng lượng mặt trời) và T-Touch Connect Solar (2020 — kết nối smartphone), đồng thời tạo tiền đề cho Tissot trở thành Official Timekeeper của nhiều giải đấu thể thao đỉnh cao như MotoGP, FIBA, NBA, Tour de France, AFL và UCI Road Cycling.
2008–2021 — Caliber Powermatic 80 và cú nổ toàn cầu của Tissot PRX
Năm 2008, ETA (cũng thuộc Swatch Group) hoàn thiện caliber C07.111, được Tissot thương mại hoá dưới tên Powermatic 80: bộ máy automatic 28.800 vph với dự trữ năng lượng 80 giờ (so với 38 giờ của ETA 2824-2 cùng thời). Powermatic 80 nhanh chóng trở thành “xương sống” của Tissot và lan toả sang Hamilton, Mido, Certina. Bài viết quy trình lau dầu Tissot Powermatic 80 (ETA C07.111) trên Winwatch mô tả chi tiết cấu trúc và bảo dưỡng của bộ máy này.
Đỉnh cao truyền thông của Tissot trong thập niên 2020 đến từ Tissot PRX. Tháng 1 năm 2021, Tissot hồi sinh thiết kế PRX gốc của năm 1978 — case integrated bracelet phong cách “Genta-style” tương tự Royal Oak hay Nautilus — với phiên bản quartz. Đến tháng 7 năm 2021, phiên bản PRX Powermatic 80 automatic ra mắt và lập tức trở thành hiện tượng toàn cầu trên TikTok, Instagram và các diễn đàn chuyên đồng hồ. Sau đó hãng tiếp tục mở rộng dòng PRX với phiên bản 35mm (2023), 38mm titanium và carbon (2025), giúp Tissot thu hút lượng lớn khách hàng trẻ vốn trước đó chỉ tiếp cận đồng hồ Nhật.
Tissot ngày nay — vị thế trong Swatch Group và DNA “Innovators by tradition”
Hơn 170 năm sau ngày khởi nghiệp tại Le Locle, Tissot vẫn duy trì trụ sở chính và một phần dây chuyền sản xuất tại đúng thị trấn nhỏ này. Trong Swatch Group, Tissot là một trong những thương hiệu tạo doanh thu lớn nhất, với sản lượng hơn 4 triệu chiếc mỗi năm (theo các báo cáo ngành), phân phối tại hơn 160 quốc gia. Danh mục sản phẩm trải đều từ entry-level Thụy Sĩ (Tissot Everytime, Tissot Carson) đến mid-range (PRX, Le Locle, Gentleman, Chemin des Tourelles) và dòng thể thao chuyên dụng (T-Race MotoGP, Supersport, Seastar 1000).
Điểm đáng chú ý trong giai đoạn 2020–2026 là việc Tissot ngày càng đẩy mạnh các caliber độc quyền dưới tên Powermatic 80 (bao gồm phiên bản với chân kính silicon Nivachron™ chống từ và chống sốc tốt hơn). Dù vẫn nằm ở phân khúc tầm trung, chất lượng chế tác của Tissot ngày nay đã tiệm cận một số mẫu Longines entry-level — và đó chính là lý do PRX Powermatic 80 trở thành “watch of the year” trong nhiều cuộc bình chọn cộng đồng.
Tissot tại Việt Nam — phân phối chính hãng và những dòng phổ biến
Tại Việt Nam, Tissot là một trong những thương hiệu Thụy Sĩ có hệ thống phân phối chính hãng rộng nhất, hiện diện ở hầu hết các thành phố lớn. Mặt bằng giá phổ biến của Tissot tại Việt Nam dao động từ khoảng 8 triệu đồng (Tissot Everytime, Carson quartz) đến 50 triệu đồng (Tissot Chemin des Tourelles, T-Touch Connect Solar, một số phiên bản PRX titanium đặc biệt). Các dòng được người Việt ưa chuộng nhất gồm:
- Tissot PRX Powermatic 80 — thiết kế integrated bracelet Genta-style, dự trữ năng lượng 80 giờ.
- Tissot Le Locle Powermatic 80 — dòng dress watch lấy tên thị trấn khai sinh thương hiệu.
- Tissot Carson Powermatic 80 — dress watch cổ điển, mặt số mỏng, phù hợp công sở.
- Tissot T-Race — dòng thể thao chronograph lấy cảm hứng MotoGP.
NiceWatch là một trong những đại lý Tissot uy tín tại Việt Nam, cung cấp đầy đủ các dòng PRX, Le Locle, Carson, T-Race, Chemin des Tourelles, Gentleman… kèm chế độ bảo hành chính hãng và dịch vụ lau dầu — bảo dưỡng định kỳ cho các bộ máy Powermatic 80 và ETA truyền thống.
Kết luận — 170 năm vẫn còn ở giai đoạn “đổi mới trên nền truyền thống”
Từ xưởng nhỏ của hai cha con Charles-Félicien và Charles-Émile Tissot năm 1853, qua thị trường Nga, qua liên minh với Omega, qua chiếc đồng hồ nhựa Astrolon đi trước thời đại, qua khủng hoảng quartz và sự sinh thành của Swatch Group, đến cú hit toàn cầu PRX Powermatic 80 — lịch sử Tissot là bản đồ thu nhỏ của ngành đồng hồ Thụy Sĩ hiện đại. Nếu bạn đang quan tâm đến một chiếc đồng hồ Thụy Sĩ vừa có chiều sâu lịch sử, vừa có giá hợp lý, vừa được trang bị công nghệ caliber Powermatic 80 đời mới, có thể tham khảo toàn bộ catalog Tissot chính hãng tại NiceWatch để chọn cho mình phiên bản phù hợp nhất.